Antipiraterij: risky business?

Geschreven door op

Elk koopvaardijschip dat uitvaart, past vanzelfsprekend veiligheidsmaatregelen toe. Maar gaat het vaartuig naar een gebied waar piraterij voorkomt, dan kan de Nederlandse marine worden ingezet voor de antipiraterij. Veel rederijen kiezen echter liever voor particuliere beveiligingsteams. We praten over deze bijzondere business met Djavan Romney. Hij is oud-marinier en CEO van ESS&SA, een Nederlands privaat maritiem beveiligingsbedrijf en nieuwe klant van ATPI Griffinstone.

Wat moeten we bij een beveiligingsteam aan boord voorstellen?

“Niet altijd is een beveiligingsteam bewapend. Als het risico relatief laag is, kan een Crew Support Team volstaan. Dit team bestaat uit ervaren maritieme security operators die de crew trainen en ondersteunen in de geweldloze vormen van verdediging tegen piraten. Komt uit de risicoanalyse echter een hoger risiconiveau, dan is de standaard een beveiligingsteam van vier man, bewapend. De hoeveelheid mannen en wapens hangt af van het type schip, de route, de huidige dreiging en ervaring van de crew. Elk team, bewapend of niet, is aan boord om de bemanning en het schip te verdedigen in tegenstelling tot het aanvallen van piraten. Dit houdt in dat ieder ESS&SA-beveiligingsteam getraind is in een graduele aanpak van verdediging van crew en schip wat onder de internationale noemer van zelfverdediging wordt gerekend. Conform vlaggenstaat en internationaal recht worden alle mogelijkheden van geweldloze reactie en pogingen om een mogelijke aanval af te wenden eerst in praktijk gebracht alvorens eventueel tot gebruik van vuurwapens over te gaan, mochten de piraten ondanks de geweldloze verdedigingsacties toch het schip onder vuur nemen.”

Piraterij, met name voor de kust van Somalië, heeft de laatste jaren veel media-aandacht gekregen. Is er ook daadwerkelijk een toename?
“Piraterij heeft inderdaad meer aandacht gekregen omdat de piraterij agressiever is geworden qua geweld. Het heeft bovendien de economie zwaar getroffen gezien de strategische aanpak van de piraten rondom de Golf van Aden, een van de belangrijkste scheepvaartroutes, zo niet te belangrijkste, ter wereld. Piraterij komt met pieken en dalen en verplaatst zich tussen en naar verschillende gebieden. Momenteel is er echter weinig aandacht in de media en dus ook in de politiek voor piraterij en antipiraterij. Dit komt onder andere omdat de wereld op dit moment veel brandhaarden kent die de aandacht opeisen. Minder aandacht betekent echter niet dat de piraterij afneemt, het is nog steeds ruimschoots aanwezig en breidt zich uit naar andere gebieden. Dit zien we in West-Afrika, waar piraterij aan de orde van de dag is en vaak zelfs gewelddadiger is dan in Oost-Afrika. Maar omdat hier internationaal geen prioriteit aan gegeven wordt, heeft de scheepvaart en maritieme industrie weinig drukmiddelen om maatregelen internationaal door te voeren of beveiliging af te dwingen.”

Antipiraterij

‘Elk team, bewapend of niet, is aan boord om de bemanning en het schip te verdedigen en niet om piraten aan te vallen’

Het Nederlandse kabinet staat niet toe dat koopvaardijschepen onder Nederlandse vlag particuliere beveiligers aan boord hebben. Uitsluitend de marine mag worden ingezet. Waarom stappen rederijen dan toch naar organisaties als ESS&SA?
“Veel Nederlandse rederijen hebben hun schepen niet of niet meer in het Nederlandse register ingeschreven en varen zo vaak onder de vlag van een andere vlaggenstaat. Deze rederijen komen daarom niet in aanmerking voor de optie van Vessel Protection Detachments (VPD), aangeboden door de Nederlandse marine, waardoor zij de mogelijkheid hebben om private beveiliging te gebruiken. Andere redenen zijn vooral de hoge kosten die met de inzet van de marine gepaard gaan, de inflexibiliteit met betrekking tot het inzetten van de marine, met name de lange aanvraagprocedure en de operationele mogelijkheden van de marine om op en af te stappen, en de grootte en samenstelling van de VPD’s.”

‘ESS&SA heeft als basis om deze mensen bescherming te bieden en aan te vullen waar de Nederlandse overheid tekort schiet’

Wat vind je ervan dat de Nederlandse staat privébewakers niet toestaat?
“Ik begrijp het maar vind het incompleet en commercieel gezien zelfs ondoordacht. Het geweldsmonopolie zou bij de overheid moeten liggen, maar dan zou het de concurrentiepositie van de reder met Nederlands gevlagde schepen naar reders die onder een andere vlaggenstaat varen niet moeten beïnvloeden. Dus óf de marine moet hier haar verantwoordelijkheid in nemen en alle Nederlands gevlagde schepen die door het High Risk Area [de wateren rondom de Indische Oceaan] willen varen beschermen, waarbij het geweldmonopolie dus altijd bij de staat blijft. Of ze moeten duidelijk controleerbare richtlijnen opstellen, of de bestaande richtlijnen gebruiken, voor het inhuren van een particulier beveiligingsbedrijf zodat de concurrentiepositie van de Nederlandse schepen gehandhaafd blijft. Een belangrijk onderdeel is ook dat een groot deel van de zeevarenden op de Nederlandse schepen nu onbeschermd door het gebied vaart en dus blootgesteld wordt aan een realistische dreiging van extreem geweld en kaping, met alle gevolgen van dien. ESS&SA heeft als basis om deze mensen bescherming te bieden en aan te vullen waar de Nederlandse overheid tekort schiet.”